Máy kéo giãn (drafter) là thiết bị trong dây chuyền vải không dệt dùng để kéo dãn mạng xơ đã xăm kim theo chiều dọc, nhằm tối ưu độ đồng đều và tỷ lệ cường lực dọc/ngang (MD:CD) của lớp nền trước khi sang công đoạn xăm kim hoàn thiện. Máy làm việc bằng nhiều cụm trục quay nối tiếp có tốc độ tăng dần: mạng xơ qua cụm trục phía sau nhanh hơn cụm phía trước nên bị kéo dài ra, đồng thời một phần xơ được định hướng lại theo chiều máy. Kết quả là vải thành phẩm có cường lực cân đối hai chiều và độ ổn định kích thước tốt hơn.
Máy kéo giãn nằm ở đâu trong dây chuyền vải không dệt?
Trong một dây chuyền vải không dệt xăm kim, công đoạn tạo mạng thường đi theo trình tự: máy chải (carding) → máy xếp lớp ngang (cross lapper) → xăm kim sơ bộ (pre-needling) → máy kéo giãn (drafter) → xăm kim hoàn thiện (finish needling) → cuộn vải.
Vị trí đó do cách cross lapper làm việc quyết định. Cross lapper xếp màng xơ thành nhiều tầng theo dạng chữ Z, nên phần lớn xơ trong lớp nền nằm nghiêng gần theo chiều ngang khổ vải; lớp nền vì thế có cường lực chiều ngang (CD) cao hơn hẳn chiều dọc (MD), càng xếp nhiều lớp trên khổ rộng càng lệch. Xăm kim sơ bộ chỉ giữ mạng đủ chắc để kéo mà không rã; kéo lại chiều dọc là việc của máy kéo giãn. Xem thêm bài Cross Lapper trong dây chuyền vải không dệt xăm kim.
Nguyên lý làm việc: tỷ số kéo giãn (draft ratio)
Máy kéo giãn gồm nhiều cụm trục kẹp mạng xơ, mỗi cụm chạy nhanh hơn cụm trước một chút. Tỷ số kéo giãn là tỷ lệ giữa tốc độ ra và tốc độ vào: kéo 1:2 nghĩa là mạng xơ dài gấp đôi và định lượng (GSM) giảm tương ứng. Vì mức kéo chia đều cho nhiều bước nhỏ thay vì dồn vào một bước, mạng xơ giãn dần mà không đứt hay tách lớp.
Trên máy kéo giãn Zhentai Vina Nonwoven phân phối, phần điều khiển gồm:
- Dẫn động bằng động cơ biến tốc độc lập hoặc cụm servo, toàn bộ điều khiển bằng PLC.
- Tỷ số kéo giãn điều chỉnh chính xác theo hai cấp: tinh chỉnh từng cụm và chỉnh tổng tỷ số cho cả máy.
- Trục trên nâng/hạ độc lập để đặt khoảng hở giữa các trục — đủ chặt để mạng không trượt, nhưng không nghiền nát xơ.
Về dải thông số, máy có khổ 22007200mm, tỷ số kéo giãn 1:11:3 với cụm 5 trục, 1:11:3.6 với cụm 7 trục và 1:11:4 với cụm 9 trục. Càng nhiều cụm trục thì mức kéo tổng càng lớn mà mỗi bước vẫn nhẹ — nên dây chuyền cần kéo mạnh phải chọn cấu hình 7 hoặc 9 cụm.
Vì sao tỷ lệ MD:CD lại quan trọng?
Với hầu hết sản phẩm xăm kim, khách hàng cuối không mua “cường lực cao” mà mua cường lực cân đối:
- Vải địa kỹ thuật (geotextile): tiêu chuẩn nghiệm thu quy định cường lực kéo và độ giãn dài theo cả hai chiều — vải lệch một chiều sẽ không đạt dù chiều còn lại rất khỏe.
- Vải nền thảm, vải lọc, vải công nghiệp: vải lệch chiều dễ nhăn, cuộn méo, biên gợn sóng khi qua cán hoặc tráng phủ.
- Ổn định kích thước: mạng chưa kéo giãn còn ứng suất tiềm ẩn theo chiều dọc, dễ co rút khi qua nhiệt hoặc khi chịu tải.
Máy kéo giãn còn là điểm tinh chỉnh định lượng cuối cùng trước khi xăm chặt: lớp nền hơi dày so với GSM mục tiêu thì tăng nhẹ tỷ số kéo, nhanh hơn chỉnh lại cả cụm chải và cross lapper.
Các lỗi thường gặp khi vận hành máy kéo giãn
- Kéo quá mức. Mạng mỏng đi quá nhanh, xuất hiện vết rạn, lỗ hoặc xé biên. Giảm tỷ số kéo, hoặc chuyển sang cấu hình nhiều cụm trục hơn để chia nhỏ mức kéo.
- Mạng trượt trên trục. Tỷ số kéo thực tế nhỏ hơn giá trị đặt trên PLC, vải ra không đạt GSM. Nguyên nhân thường là khoảng hở giữa các trục quá rộng hoặc bề mặt trục bám láng.
- Khoảng hở quá chặt. Trục nghiền lên xơ, mạng bị ép chết, mất độ xốp; cường lực sau xăm kim không tăng như tính toán.
- Bám xơ và tĩnh điện. Xơ bám lên trục làm mặt mạng nổi vệt, có thể kéo theo cả cụm xơ. Vệ sinh trục theo ca và kiểm soát độ ẩm, đặc biệt với xơ PET.
- Không đồng bộ tốc độ với cụm trước/sau. Nếu tốc độ không khớp với cross lapper phía trước và máy xăm kim phía sau, mạng sẽ hoặc bị căng đứt, hoặc dồn ứ và nhăn giữa hai cụm.
Tiêu chí chọn máy kéo giãn
- Khổ máy phải khớp với cụm trước. Cross lapper cho khổ rèm ra tới 2700
10600mm, máy kéo giãn có khổ 22007200mm — khổ vải mục tiêu phải chốt cho cả dây chuyền từ đầu, không chọn từng máy riêng lẻ. - Số cụm trục theo mức kéo cần thiết. Chốt trước dải MD:CD sản phẩm cần, rồi chọn cụm 5, 7 hay 9 trục theo tỷ số kéo tương ứng.
- Chất lượng điều khiển. Ưu tiên dẫn động servo + PLC có tinh chỉnh từng cụm — điều kiện để đổi mã sản phẩm nhanh và lặp lại đúng thông số lô cũ.
- Đặt khoảng hở độc lập. Xơ thô cho vải địa kỹ thuật và xơ mảnh cho vải lọc cần khoảng hở khác nhau; trục trên nâng/hạ độc lập giúp đổi mặt hàng không phải căn lại toàn máy.
Kết luận
Máy kéo giãn quyết định lớp nền sau cross lapper có trở thành tấm vải cân đối hai chiều hay không: chọn đúng khổ máy, đúng số cụm trục và vận hành đúng tỷ số kéo thì vải đạt MD:CD theo yêu cầu, ổn định kích thước và ít phế phẩm — kéo sai thì không công đoạn nào phía sau bù lại được.
Vina Nonwoven là đại diện chính hãng Zhentai tại Việt Nam, cung cấp máy kéo giãn (drafter), máy xếp lớp ngang (cross lapper) và dây chuyền vải không dệt hoàn chỉnh, kèm lắp đặt, chạy thử và bảo hành trong nước — liên hệ hotline hoặc Zalo để được tư vấn cấu hình và báo giá.
