Băng kim kim loại (metal card clothing, còn gọi là metallic wire hay dây kim răng cưa – saw-tooth wire) là dải dây thép hợp kim cán liền khối thành hình răng cưa, quấn xoắn ốc sát nhau quanh thùng chải và các trục của máy chải. Chính hàng răng thép này trực tiếp tách, mở và song song hóa xơ để tạo màng xơ (web) — nên đây là bộ phận chải chính của máy chải, không phải chi tiết phụ trợ. Mỗi dải gồm hai phần: nền (rib) áp sát mặt trục và răng (tooth) nhô ra ăn vào lớp xơ.
Hình học răng: từng thông số quyết định điều gì
Băng kim kim loại đặt hàng theo bộ thông số hình học, không theo một “tên loại” duy nhất — hai dải trông giống nhau vẫn cho ra hai chất lượng web khác nhau.
- Góc răng / góc làm việc (tooth angle, working angle) — góc giữa mặt trước răng và mặt nền: quyết định răng ăn xơ mạnh hay nhẹ, giữ xơ hay nhả xơ. Góc nhỏ nghiêng về giữ xơ, chải êm; góc lớn tách xơ mạnh và nhả xơ sang trục sau dễ hơn — nên trục giữ xơ và trục chuyển xơ trên cùng máy dùng góc khác nhau.
- Bước răng (pitch) — khoảng cách giữa hai mũi răng liên tiếp. Bước nhỏ cho nhiều điểm tiếp xúc, chải kỹ, web mịn; bước lớn thoát xơ tốt, phù hợp xơ thô và định lượng cao.
- Độ sâu răng và chiều cao tổng (tooth depth, total height) — chiều cao tính từ đáy nền tới mũi răng, độ sâu là khoang chứa xơ giữa hai răng: răng cao khoang sâu mang nhiều xơ và ăn sâu hơn (xơ dài, định lượng lớn); răng thấp cho lớp xơ mỏng, kiểm soát tốt hơn.
- Độ dày nền (rib thickness) và mật độ mũi kim (PPSI) — nền dày cho độ cứng vững khi chạy xơ thô, nền mảnh cho phép đạt PPSI cao hơn trên cùng chiều rộng trục. PPSI cao thì chải kỹ, web mịn, cho xơ mảnh; PPSI thấp cho xơ dài, xơ thô.
- Xử lý và lớp phủ bề mặt — quyết định mũi răng giữ độ sắc bao lâu. Kim chải kim loại White Shark dùng lớp phủ đặc biệt tự nghiên cứu, đạt nhiều bằng sáng chế quốc gia, cho răng bền và chịu mài mòn.
Các thông số phải chọn hợp bộ theo vị trí trục và loại xơ. Danh mục thông số chung của kim chải có trong bài kim máy chải (card clothing).
Băng kim kim loại khác kim mềm và kim mui thế nào
Cả ba đều được gọi chung là “kim chải” nên rất dễ lẫn khi đặt hàng:
| Băng kim kim loại (metal) | Băng kim mềm (flexible) | Băng kim mui (flat) | |
|---|---|---|---|
| Cấu tạo | Dây thép cán liền khối hình răng cưa | Răng thép cắm trên nền vải hoặc cao su đàn hồi | Băng kim trên thanh mui, di động hoặc cố định |
| Vị trí | Quấn xoắn ốc quanh thùng chải và các trục | Trên trục và tấm chải cần chải êm | Phía trên thùng chải, đối diện mặt thùng |
| Đặc tính chải | Ăn xơ dứt khoát, giữ hình dạng răng ở năng suất cao | Ôm xơ tốt hơn, ít gãy xơ; xơ mảnh và xơ len | Chải kỹ, tách tạp chất và kết hạt khỏi web |
| Cách thay | Quấn dải mới đúng lực căng, đúng bước quấn | Thay theo dải trên nền đàn hồi | Thay theo thanh; bản nam châm neodymium thay bằng tay |
Tóm lại, băng kim kim loại làm phần việc chải chính, kim mềm dùng khi cần chải êm để bảo vệ xơ, kim mui là vòng chải bổ sung phía trên thùng để làm sạch web — một máy chải hoàn chỉnh dùng cả ba.
Ba dòng băng kim kim loại và cách chọn theo loại xơ
Ba dòng tồn tại vì mỗi ngành chải một loại xơ khác nhau về độ mảnh, chiều dài và định lượng:
- Dòng phi dệt (non-woven series) — cho máy chải trong dây chuyền vải không dệt, nơi phải chải khối lượng lớn xơ (kể cả xơ tổng hợp) và tạo màng xơ đồng đều để đưa sang xếp lớp rồi xăm kim hoặc spunlace: xưởng vải không dệt PET/PP, vải địa kỹ thuật, thảm, lót nội thất.
- Dòng kéo sợi bông (cotton-spun series) — cho máy chải bông, lắp đủ thùng chải (cylinder), trục lấy bông (doffer), trục cấp liệu (licker-in) và trục cán (roller); cần răng sắc, bền, chịu mài mòn để ổn định chất lượng cúi và sợi.
- Dòng len & cashmere (woolen series) — cho máy chải len: dòng len gồm thùng chải và trục lấy bông; dòng cashmere phủ thêm trục mở sợi, trục công tác, trục bóc, trục chuyển, trục lấy bông của trục công tác và trục cấp liệu. Răng chải nhẹ để bảo vệ xơ len mảnh.
Xơ tổng hợp định lượng cao và xơ tái chế đi dòng phi dệt; xơ bông ngắn cần cúi đều đi dòng kéo sợi bông; xơ len, cashmere mảnh dễ đứt đi dòng len. Máy chạy nhiều loại xơ thì chọn theo loại chiếm phần lớn thời gian sản xuất. Xem danh mục tại kim chải & băng kim.
Mòn răng, mài kim và thay kim
Băng kim kim loại là chi tiết tiêu hao: mũi răng mòn dần theo số giờ chạy, và đặc tính tách – giữ – nhả xơ đổi trước khi lỗi hiện lên vải.
- Dấu hiệu cần can thiệp: web có vệt dày mỏng theo khổ; kết hạt (neps) tăng; xơ quấn quanh trục nhiều hơn bình thường; soi thấy mũi răng bẹt hoặc cong.
- Mài kim (grinding) và thay kim: răng còn đủ chiều cao thì mài làm sắc lại mũi, đúng phương pháp và theo hướng dẫn của nhà chế tạo máy — mài quá tay làm giảm chiều cao răng và đổi luôn đặc tính chải. Răng mòn quá giới hạn, cong hoặc gãy cục bộ thì thay dải; quấn dải mới phải đúng lực căng và bước quấn, quấn sai thì kim chồng mí hoặc hở khe và web ra không đều.
- Không có chu kỳ cố định: phụ thuộc loại xơ, định lượng, tốc độ chạy và số giờ máy hoạt động. Xơ tái chế và xơ nhiều tạp chất mài mòn nhanh hơn; lớp phủ kéo dài chu kỳ nhưng không thay được kiểm tra định kỳ. Sau mỗi lần mài hoặc thay, cân chỉnh lại khe giữa các trục.
Chọn sai băng kim thì màng xơ ra sao
- Góc răng không hợp loại xơ: xơ bị giữ quá chặt gây quấn trục và tích xơ, hoặc quá lỏng khiến web chải chưa kỹ, còn nhiều kết hạt.
- PPSI quá cao với xơ thô, xơ dài: xơ bị cắt gãy, web sinh nhiều bụi xơ, cường lực vải giảm.
- PPSI quá thấp với xơ mảnh: xơ chưa tơi hết, web có vệt dày mỏng và bó xơ chưa mở.
- Kim mòn hoặc quấn sai: vệt dày mỏng theo khổ đi thẳng vào cross lapper rồi máy xăm kim, thành lỗi định lượng và lỗi bề mặt trên vải.
Màng xơ là nền của mọi tính chất vải phía sau, nên lỗi sinh ở băng kim luôn hiện ra ở thành phẩm. Khâu cấp liệu phía trước cũng góp phần — xem thêm bộ phận feeder & carding.
Kết luận
Chọn đúng bộ thông số hình học răng theo vị trí trục và loại xơ, chọn đúng dòng, rồi mài – thay – quấn đúng lúc và đúng lực căng: ba việc đó quyết định web đều hay không hơn mọi điều chỉnh ở công đoạn sau.
Vina Nonwoven cung cấp kim chải & băng kim White Shark chính hãng tại Việt Nam — dòng phi dệt, dòng kéo sợi bông và dòng len & cashmere — kèm tư vấn chọn thông số răng theo máy chải và loại xơ, nhận đặt hàng theo yêu cầu. Liên hệ hotline hoặc Zalo để được tư vấn và báo giá.
